• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • -

    2021 yılı için makale kabulü yaşadığımız yoğunluktan dolayı durdurulmuştur.

    Gelecek makaleler 2022 yılı sayıları için değerlendirmeye alınacaktır.


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 67
    Bugün Toplam : 3
    Genel Toplam : 451407

Tip ve Kişilikler Açısından Fuzûlî Dîvânı
(Fuzûlî's Dîvân in Terms of Types and Personalities )

Yazar : Erdoğan ULUDAĞ    
Türü :
Baskı Yılı : 2021
Sayı : 70
Sayfa : 149-224


Özet
Fuzûlî, Dîvân şiiri denildiğinde ilk akla gelen şairlerden birisidir. Aşk ve ızdırap şairi olarak bilinen ve 16. yy’ın en büyük şairi olarak kabul edilen Fuzûlî’nin çok sayıda eseri mevcuttur. Türkçe Dîvân’ı en önemli eseridir. Dîvân şiirinde tip ve kişilik kavramlarının işlevselliği ve zengin çağrışımlarıyla çok geniş bir anlam yelpazesi oluşturmasından ilham alarak bu makalede tip ve kişilik açısından oldukça zengin bir eser olan Fuzûlî Dîvânı tercih edilmiş, Dîvân’daki tip ve kişilikler tespit ve tasnif edilerek, hangi özellikleriyle ve nasıl kullanıldıklarını belirlemek amaçlanmıştır. Fuzûlî Dîvânı'ndaki “tip ve kişilikler” “Tahayyülî/Tasavvurî Tipler (Hikâye-Destan-Masal Kahramanları, Karakterler)” başlığı altında; âşık, sevgili, rakip, rint, zahit gibi tipler incelenmiş, ardından “Hikâye Kahramanları, Meslek Tipleri, Temsilî Tipler, Dinî-Tasavvufî Tipler, Toplumsal Tipler, Grup Tipleri” başlıklarıyla kümelendirilmiştir. Benzer özellikleri bulunan tipler temsilî tiplerinin alt başlığı olarak değerlendirilmiştir. Bu tasnifte tipler genel görünüşleri ile değil, Fuzûlî’nin manzumelerindeki anlam ve karşılıkları dikkate alınarak eşleştirilmiştir. Kişilikler ise “Dinî Kişilikler (dört halife, on iki imam, peygamberler), Diğer dini kişilikler, Tarihî, Efsanevî (Destanî-Mitolojik) Kişilikler, Mutasavvıf Kişilikler, Bilgin Kişilikler ve Edebi Kişilikler” başlıklarıyla gruplandırılmıştır. Gruplardaki tip ve kişilikler alfabetik olarak sıralanmıştır. Fuzûlî’nin Dîvânı’nda 227 tip ve 80 kişilik olmak üzere toplam 307 insan/varlık temsil eden unsur vardır. Dîvândaki tip ve kişiliklerle ilgili ayrıntılı bilgi vermek yerine Dîvân edebiyatındaki kullanım şekilleri, aynı kavramı karşılayan isim ve sıfatları, telmih unsurları verilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Klâsik Türk Edebiyatı, Fuzûlî, Fuzûlî Dîvânı, Tipler, Kişilikler

Abstract
Fuzûlî is one of the first poets that come to mind when it comes to Dîvân poetry. There are many works of Fuzûlî, who is known as the poet of love and suffering and is considered the greatest poet of the 16th century. The Turkish Dîvân is his most important work. Inspired by the functionality and rich connotations of the concepts of Type and Personality in Dîvân poetry, Fuzûlî’s Dîvân, which is a very rich work in terms of Type and Personality, has been preferred in this paper, and it has been aimed to determine the types and personalities in Dîvân and classify them, with what features and how they are used. The "Type and Personalities" in Fuzûlî's Dîvân have been examined under the heading of "Imaginary/Visionary Types (Story-Epic-Fairy-Tale Heroes, Characters)" with types such as lover, beloved, rival, devotee, prayerful, then they have been clustered under the headings of "Story Heroes, Occupation Types, Representative Types, Religious Mystical Types, Social Types, Group Types". Types with similar characteristics are considered as subtitles of representative types. In this classification, the types are matched not by their general appearance, but by considering the meaning and equivalents in Fuzûlî's poems. Personalities have been grouped under the titles "Religious Personalities (four caliphs, twelve imams, prophets), Other religious personalities, Historical, Legendary (Epic-Mythological) Personalities, Sufi Personalities, Scholar Personalities, Literary Personalities". The types and personalities in the groups have been listed alphabetically. There are elements representing a total of 307 people, 227 of whom are types and 80 people, in Fuzuli's Dîvân. Instead of giving detailed information about the types and personalities in the Dîvân, the usage patterns in Dîvân Literature, the names and adjectives that correspond to the same concept, and the elements of reference have been tried to be provided.

Keywords
Classical Turkish literature, Fuzûlî, Fuzûlî’s Dîvân, Types, Personalities.

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri