• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • Makale Kabulü

    Makale yoğunluğu nedeniyle 2020 yılı için makale kabulü durdurulmuştur.

    Anlayışınız için teşekkür ederiz.

     


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 108
    Bugün Toplam : 41
    Genel Toplam : 416157

Sultan Alp Arslan’ın Merkezi Otoriteyi Sağlama Çabaları: 1 Huttelan Seferi
(Sultan Alp Arslan's Efforts to Secure Central Authority: 1. Huttalan Expedition )

Yazar : Özgür TOKAN    
Türü :
Baskı Yılı : 2020
Sayı : 69
Sayfa : 463-484


Özet
Bu çalışmada Sultan Alp Arslan’ın (1063-1072) saltanatı dönemindeki ilk askerî seferi, yani Huttelan seferi ele alınmıştır. Huttelan, kabaca Ceyhun ile Seyhun nehirleri arasında kalan Maveraünnehr bölgesinin güneydoğusunda, günümüzde Tacikistan sınırları içerisinde yer alan tarihî bir yerdir. MÖ 2. binin başlarından itibaren çeşitli kavimlere ev sahipliği yapan Huttelan’a Türkler de çok eski devirlerden itibaren yerleşmiştir. Kayıtlara göre; Milat 8. Asrın ortalarına kadar burası, sırasıyla İskitler, Yüe-çiler, Kuşanlar, Akhunlar, Gök-Türkler ve Türgişler gibi birçok Türk topluluğunun hâkimiyeti altına girmiş bir bölgedir. Öyle ki bu sebeple Arap coğrafyacıları da burayı çok eski bir Türk bölgesi olarak göstermişlerdir. 8. asrın son çeyreğinde Emevîler’in egemenliği altına giren Huttelan, daha sonra Abbasîler, Samanîler ve Gaznelilerin hükmettiği bir eyalet olmuş, Selçukluların Danadanakan’da Gaznelilere karşı galip gelmesinin (1040) hemen akabinde ise Selçukluların eline geçmiştir. Meliklik döneminde Alp Arslan’ın idare ettiği bölgeler arasında yer alan Huttelan, vasallık statüsünde olup bir emir tarafından idare edilmiştir. Ancak bu emir, Alp Arslan’ın tahta çıktığı sıradaki karışıklıkları fırsat bilerek Selçuklulara karşı isyan etmiştir. Bunun üzerine Sultan Alp Arslan, bölgeye 12 Eylül-15 Kasım (1063) arasındaki bir günde başlayıp 1063 yılının Aralık ayı ortalarında son bulan bir askerî sefer düzenlemiştir. Sefer neticesinde Huttelan emiri öldürülmüş ve burası doğrudan Selçuklu Devleti merkezine bağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler
Selçuklular, Alp Arslan, Gazneliler, Huttelan, Tacikistan.

Abstract
In this study, the first military expedition of Sultan Alp Arslan (1063-1072) during his reign, namely the Huttalan expedition, was discussed. Huttalan is a historical place located in the southeast of the Fararood region, roughly between the Ceyhun and Seyhun rivers, within the borders of present-day Tajikistan. Turks also settled in Huttalan, which was home to various tribes from the beginning of the 2nd millennium BC. According to the records, until the 8th century BC, this place was dominated by many Turkish communities such as Scythians, Yü-chih, Kushans, Hephthalites, Gokturks and Turgeshs. Thus, Arab geographers have shown this place to be a very old Turkish region. Huttalan, which came under the rule of the Umayyads in the last quarter of the 8th century, later became a province ruled by the Abbasids, Samanids and Ghaznavals, and immediately after the Seljuks' victory over the Ghaznavids in Danadanakan (1040), it passed into the hands of the Seljuks. Huttalan, which was among the regions ruled by Alp Arslan during the Meliks period, was in the status of a vassal and was administered by an emir. However, this emir rebelled against the Seljuks when Alp Arslan ascended the throne, knowing the confusion. Then, Sultan Alp Arslan organized a military expedition to the region that started between September 12 and November 15 (1063) and ended in mid-December of 1063. As a result of the expedition, the Emir of Huttalan was killed and this place was directly connected to the center of the Seljuk State.

Keywords
Seljuks, Alp Arslan, Ghaznavids, Huttalan, Tajikistan.

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri