• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • Makale Kabul Tarihleri

    Dergimizin Mayıs 2019'da yayımlanacak 65. sayısına makale alımı tamamlanmıştır. Yeni gelen çalışmalar, makale yoğunluğu nedeniyle geliş tarihi / hakem sürecine göre 66 (Eylül 2019) ve sonraki sayılar için değerlendirilmeye alınacaktır. Yazarlarımıza saygıyla duyururuz.


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 8
    Bugün Toplam : 103
    Genel Toplam : 290419

Mersiye Türünün Mizahî Eleştirisi: Meâlî’nin Mersiye-i Gürbesi
(Humorous Criticism of Elegies: Mersiye-i Gurbe of Meali )

Yazar : Munise KOÇ    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 66
Sayfa : 127-139


Özet
Hayatın evrelerinden biri olan ölüm ve ölenin kaybı karşısında insanoğlunun acısını ifade etme şekilleri çeşitli biçimlerde ortaya konulmuştur. Bu ifade edişin edebî şekillerinden biri de mersiyelerdir. Mersiyeler bir nevi, ölen kişinin ardından yapılan güzellemelerdir. Mersiyelerde, kaybedilen varlığın iyilikleri, meziyetleri, yaşarken sergilediği başarıları ve ayırt edici özellikleri çoğu zaman abartıya kaçacak şekilde sıralanır. Bu şiirler, padişah, şehzade, devlet büyüğü, din adamı, akraba veya arkadaş için yazılabildiği gibi kaybedilen şehirler için de yazılmıştır. İnsan ve mekânlardan başka hayvanlar için yazılmış mersiyeler de vardır. Bunlardan biri de 16. yüzyıl şairlerinden Meâlî tarafından yazılmıştır. Meâlî, kaynaklarda neşeli mizaçlı, hafif meşrep, görenlerin gülmeden duramadığı, köse bir adam olarak tanımlanmıştır. Şiirlerinde, hicve ve mizaha devrin şiir anlayışını zorlayacak ölçüde yer vermiştir. Meâlî, ölümün acı verici bir ifadesi olan mersiye türünü, ince ve zarif zekâsıyla “Mersiye-i Gürbe” adlı 21 bentlik şiirinde hicvetmiştir. O, mersiye geleneğinin abartılı unsurlarını mübağalalı bir şekilde, ölmüş olan kedisi üzerinden mizahî bir üslûpla eleştirir. Çalışmamızın amacı, ilk anda güldüren 21 bentlik “Mersiye-i Gürbe”yi mersiye geleneği içinde ele alarak, onun yapı özelliklerini ve türünün mizâhî bir hicvi olduğunu ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler
Anahtar Kelimeler: mersiye, Meâlî, mizah, hiciv, mersiye-i gürbe

Abstract
Death which is one of the life stages and various ways to express the suffering of human beings in the face of the loss of the deceased have been demonstrated in a variety of ways. The literary form of this expression is an elegy. Elegies are a kind of folk lyrics in praise of the deceased or the lost. Favours, virtues, successes and distinguishing characteristics of the lost are listed often in an exaggerated way. These poems have been composed to sultans, princes, statesmen, the religious leaders, relatives or friends as well as to lost cities. They are also elegies written to animals apart from those written to persons and places. One of them was written by the 16th-century poet Meâlî. In several sources, Meâlî is described as a beardless man who was cheerful and frivolous by temperament, and it is also mentioned that those who saw him could not stop laughing. Meâlî featured satire and humor in his poems to such an extent to push the understanding of that time. Using his subtle wit and elegant intelligence, Meâlî satirized/criticized an elegy that is the literary expression of the painful experience death in his 21-stanza poem entitled “Mersiye-i Gürbe” (literally translated as “Elegy to the Cat”). He criticized the extravagant elements of the Ottoman elegiac tradition via this dead cat in a humorous and exaggerated style. The aim of the present paper is to reveal that this 21-stanza cat elegy that amuses at first is, in fact, a humorous satire/critique on the elegiac literature on the basis of classical elegiac patterns and parts.

Keywords
elegy, Meâlî, humor, satire, mersiye-i gürbe

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri