• Hızlı Erişim
  • Duyurular

  • Dergimizin 64. Sayısına Makale Kabulü Hakkında

    Dergimizin Ocak 2019'da yayımlanacak 64. sayısına son makale kabul tarihi 22.10.2018 olarak belirlenmiştir. Bu tarihten sonra gelen çalışmalar, Makale Takip Sistemi'mizdeki makale yoğunluğu nedeniyle ancak 2019 Ekim'de yayımlanacak 66. sayımız için değerlendirilmeye alınacaktır. Yazarlarımıza saygıyla duyururuz.


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 111
    Bugün Toplam : 44
    Genel Toplam : 202418

Kavram Alanı Bağlamında Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki Ses Yansımalı İkilemelerin Türkiye Türkçesindeki Biçimleri
(Turkey Turkish Forms of Onomatopoeic Reduplications in Divánu Lugát at-Turk in The Context of Conceptual Field )

Yazar : Oğuz ERGENE    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : 63
Sayfa : 135-160


Özet
Kaynağını doğadaki seslerden alan ikilemeler, tarihî ve çağdaş Türk yazı dillerinde pek çok örneği bulunan ve sıklıkla kullanılan söz varlığı ürünleridir. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki sözlük birimlerin bir bölümünü de ses yansımalı ikilemeler oluşturmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu ikilemeler belirlenmiş ve dayandıkları ses kaynakları bakımından sınıflandırılmış; örneklerin anlamları, metindeki kullanımları verilmiş; Türkiye Türkçesinin ölçünlü dilinde ve ağızlarında, ses kaynakları ya da karşıladıkları kavramlar açısından benzer, yakın ya da özdeş sayılabilecek kullanımlar gösterilmiştir. Bu doğrultuda Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki ses yansımalı ikilemeler, 12 alt bölümde gruplandırılmıştır. Bu ikilemelerin Türkiye Türkçesindeki biçimleri gözetildiğinde ağızlardaki örneklerin ölçünlü dildekilerden daha fazla olduğu görülür. Nesnelerin birbirine çarpma, sürtme, değme ya da vurması, suyun akma, yağma ya da dökülmesi; yüksek sesle konuşma ya da bağrışma gibi kaynaklara dayalı ikilemeler, ölçünlü dilde ve ağızlarda diğer gruplara göre daha çok örnek içermektedir. Çalışmada, Türkiye Türkçesinin ölçünlü dilindeki ve ağızlarındaki ikilemelerin belirlenmesi için kaynak olarak Türkçe Sözlük (TDK 2011) ve Derleme Sözlüğü (TDK 1993) kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Dîvânu Lugâti’t-Türk, ikileme, yansıma sözcükler, Türkiye Türkçesi, Türkiye Türkçesi ağızları

Abstract
Reduplications that take their source from the sounds in nature are the vocabulary products that have many examples and frequently used in historical and contemporary Turkish written languages. Onomatopoeic reduplications generate some of the lexeme as well in Divanu Lugat at-Turk. In this article, the relevant reduplications have been identified and classified in terms of the sound sources they based on; the meanings of the examples, their usage in the text have been given. The uses that can be considered similar close, or identical in terms of sound sources or concepts they represent In Turkey Turkish standard language and dialects are shown. Accordingly, the onomatopoeic reduplications in Divanu Lugat at-Turk are grouped into 12 sub-sections. When these reduplications are taken into consideration in Turkey Turkish forms, it is seen that the examples in the dialects are more than that of the standard language. Reduplications based on the sources that such as objects crashing, rubbing, touching or hitting each other, flowing, pouring or spilling water; loud speech or shouting, have more samples in the standard language and dialects than the other groups. In the study, The Turkish Dictionary (TDK 2011) and the Compilation Dictionary (TDK 1993) were used as a source for determining the reduplications in Turkey Turkish standard language and dialects.

Keywords
Divanu Lugat at-Turk, reduplication, onomatopoeia, Turkey Turkish, Turkey Turkish dialects

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :+90 442 231 58 87
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri